zebrzydowa.info - to co w okolicy najlepsze...

Kwisa - największy lewy dopływ Bobru. Wypływa pomiędzy Izerskimi Garbami a Przednią Kopą. Na jej źródła składają się potoki zwane Widły I, II i III wypływające na wysokości 940-1090 m n.p.m. Ujście swoje ma Kwisa pomiędzy Szprotawą i Żaganiem, nieopodal wsi Wilczyce, na wysokości 110 m n.p.m. Długość biegu wynosi 127 km, natomiast powierzchnia zlewni 1026km2.

W swoim górnym biegu rzeka dzieli Wysoki Grzbiet i Grzbiet Kamienicki w Górach Izerskich zbierając wodę z całej zachodniej ich części. W pobliżu wsi Krobica, Kwisa wpływa na teren Pogórza Izerskiego, dzieląc je na połowę. W Nowogrodźcu dociera na teren Niziny Śląskiej i płynie przez Bory Dolnośląskie. Na rzece znajdują się dwa jeziora zaporowe Złotnickie i Leśniańskie powstałe na początku wieku XX. Duża zmienność stanów wody i różnice przypływów powodują, że na całym swoim biegu stwarza Kwisa znaczne zagrożenie powodziowe. Do początku wieku XX dzięki czystej wodzie płynącej w rzece występował tu małż skójka perłorodna. Jednakże wraz z zanieczyszczeniem wody i coraz większymi połowami jego ilość radykalnie zmniejszyła się, aż do całkowitego wymarcia. W roku 1967 podjęto bezskuteczną próbę przywrócenia hodowli tych małż. Z dopływów Kwisy warto wymienić: lewobrzeżne - Si¬niec, Wodopój, Czerwony Potok, Plus kotnik, Mokrzyca, Świeradówka, Czarny Potok; prawobrzeżne - Struga, Ploka, Jastrząbek, Bystrzyk, Krobicki Potok, Dzieża, Mrożynka, Iwnica. Rzeka wypływa na wysokości około 900 metrów i w kolejnych miejscowościach płynie na następującym poziomie: Świeradów (482 m), Mirsk (382 m), Gryfów (262 m), Leśna (220 m), Lubań (212 m), południowe krańce Ołdrzychowa i gminy Nowogrodziec (195 m), Nowogrodziec (194 m - wysokość wiaduktu w Bolesławcu i dworca kolejowego), Zebrzydowa (182 m), Kierżno (181 m), Osieczów (175 m), Osiecznica (169 m), Kliczków (161 m), Przejęsław (156 m), Ławszowa (148 m), Świętoszów (139 m), ujście do Bobru (105 m).

Powódź ponownie odnotowano w roku 1854. Dnia 21 i 22 sierpnia doszła do miasta fala kulminacyjna zalewając ponownie dolną cześć Nowogrodźca. W Ołdrzychowie utonę la córka jednego z chłopów. 2 Sierpnia 1858r. po długiej suszy przez dwa dni padał rzęsisty deszcz, który spowodował powódź. Wysoki stan wody utrzymywał się przez pięć dni. Katastrofa była tym większa, iż przedtem panowała susza, która zniszczyła część upraw. Mieszkańcy nadkwiskich miast i osiedli, tym razem usiłowali zmniejszyć straty informując się wzajemnie o nadchodzącym kataklizmie. Były okresy, kiedy wody brakowało. Od kwietnia do listopada 1865 r. brak było prawie zupełnie opadów deszczu. Taka sytuacja spowodowała znaczny spadek stanu wód. Jesienią można było przejść Kwisę w wielu miejscach suchą stopą. Kolejna wielka powódź przyszła na początku sierpnia 1888r. Deszcz padał trzy dni, a 3 sierpnia fala kulminacyjna doszła do Nowogrodźca. Poziom dorównał temu z 1803r. Woda zerwała wtedy w połowie dopiero, co postawiony most. Ponownie zalane zostały leżące w pradolinie rzeki domostwa. Nurtem płynęły całe domy, wozy, drzewa i rozmaite przedmioty, które znalazły się w wodzie. W lipcu 1897 r. przyszła najbardziej katastrofalna powódź w XIX wieku, która zmiotła drogowy most na Kwisie w kierunku Zebrzydowej. Stan wody przekroczy) wtedy aż o 5, 40 m dopuszczalny poziom i był wyższy o 60 cm niż w I888r. Fala kulminacyjna przeszła przez Nowogrodziec dnia 30 lipca. Na szczęście tym razem o nadejściu lali przekazywano sobie wiadomość z miasta do miasta. Sumę strat w Nowogrodźcu obliczono na ponad 32000 marek. Była to i tak mała kwota w porównaniu z miastami w górnym nurcie. Dla miasta Gryfowa obliczono je na 89150 marek, w tym wynikłe ze zniszczenia mostów i pól wyniosły 82300 marek, straty Wlenia nad Bobrem wyniosły 12500(1 marek, Bolesławca 42426 marek, Mirska 33000 marek, okolic Mirska 189000 marek. W całym powiecie lubańskim było to w sumie 1042600 marek, z czego w Lubaniu 280000, Leśnej 174000, Nawojowi 87590 i Kościelniku 72800. Jeszcze 30 lipca zanotowano duże opady deszczu. W Świeradowie spadło 230 mm, Starej Kamienicy 166 mm, a samym Nowogrodźcu 120 mm. Aby uchronić miasta i wsie przed kolejnymi wylewami na początku wieku XX na Bobrze i Kwisie rozpoczęto wznoszenie zapór i zbiorników wodnych. W 1905r. oddano do użytku zaporę w Leśnej na Kwisie wybudowaną kosztem 3,25 min marek i zatrzymującą 15 min kubikometrów wody. Dla porównania zapora w Pilchowicach została oddana 16 listopada 1912 r. i kosztowała 8,6 min marek przy pojemności zbiornika, dochodzącej do 50 min kubikometrów.